Toerustingsplan jongeren werkvakantie

Uitgave: Maart 2012

1. Inleiding

Dit plan is een voorstel voor een voorbereidings- en toerustingstraject voor de jongeren die in een bepaald jaar op werkvakantie gaan, mede namens en onder verantwoordelijkheid van de lokale gemeente en DJW. De stichting DJW is van mening dat zonder goede voorbereiding een werkvakantie vrijwel niet mogelijk is.

Dit plan is gericht aan

  • een commissie die gevormd is om een werkvakantie onder auspiciën van DJW mogelijk te maken en goed te organiseren;
  • de diaconie (en indirect de kerkenraad) van de betrokken gemeente, om aan te geven dat toerusting van de jongeren die met DJW een werkvakantie boeken toerusting vereist, zodat deze werkvakantie ook het door de commissie geformuleerde en beoogde resultaat heeft en zo mede onder verantwoordelijkheid van de lokale gemeente kan

 

2.  Doel

Het doel van de voorbereiding en toerusting van de groep jongeren die op werkvakantie gaan, is om het doel van de werkvakantie beter te kunnen realiseren, te weten:

  • geloofsopbouw;
  • leren van andere culturen;
  • werken en met anderen praktisch bezig zijn – maar vanuit het geloof;
  • leren onbaatzuchtig de naaste(n) te dienen en iets voor hem/hen te betekenen;
  • inzetten van je talenten voor je

 

In dit plan worden vier fasen onderscheiden:

  1. de voorbereiding
  2. de reis zelf
  3. de debriefing
  4. nazorg en evaluatie

Dit document vult vooral de eerste fase in en geeft een aantal suggesties voor de andere fasen.

Fase  1 Voorbereiding

Doel: De jongeren (en de leiding) een optimale toerusting te geven, zodat de groep beter in staat is de doelen van de werkvakantie te verwezenlijken.

1.1 Elementen van toerusting

De volgende elementen zullen in heel praktische zin aan bod komen. De punten moeten gezien worden als handvatten. Na het hele traject zal ieder punt aan de orde geweest zijn, maar niet allemaal op een systematische of theoretische manier.

  1. Geloven - Geestelijk
    1. De diaconale opdracht van de gemeente en van de christen
    2. Wat zegt de Bijbel over barmhartigheid en gerechtigheid, en wat betekent dit in de praktijk?
    3. Wat zijn Bijbelse randvoorwaarden voor hulpverlening en ontwikkelingswerk?
    4. Tips voor Bijbelstudie samen met jongeren uit de te bezoeken gemeente
    5. Verrijking van je geloof door over de grenzen van de eigen culturen te

2. Leren - Cultureel

  1. Basisbegrippen over cultuur
  2. Besef van eigenaardigheden van de Nederlandse cultuur
  3. Inleiding in Afrikaanse / ‘xx’se cultuur (en religie)
  4. Interculturele communicatie
  5. Hoe kun je het beste een andere cultuur leren kennen?
  6. Omgang met geld en goed in verschillende culturen
  7. Cultuurschok en aanpassing

3. Leren - Groepsdynamiek

  1. Groepsprocessen
  2. Rollen en verantwoordelijkheden in groepen
  3. Omgaan met spanningen en conflicten in groepen

4. Bouwen - Vanuit het oogpunt van zending en kerk

  1. Intercultureel kerkzijn
  2. Wederkerigheid tussen kerken – wat kunnen we leren
  3. Gevaren, nadelen en valkuilen van Short Term Missies
  4. Voordelen en kansen van Short Term Missies

5. Bouwen - Vanuit het oogpunt van ontwikkelingswerk

  1. Wat is ontwikkeling? Wie ontwikkelt wie?
  2. Basisbegrippen van empowerment, ownership, participatie, impact en duurzaamheid en hun praktische betekenis;
  3. Gevaren, nadelen en valkuilen van Short Term Missies
  4. Voordelen en kansen van Short Term Missies

6. Ethiek en gedragsregels

Dit gedeelte volgt automatisch uit de vier voorgaande aspecten

  1. Op een goede manier gast zijn (dus aanpassen aan locale normen)
  2. Respect en waardigheid
  3. Ethiek van geld en goed
  4. Ondertekenen van de gedragscode (van DJW, evt. aangepast)

2.2 Werkvormen en organisatie

Bovenstaand traject kan in (ongeveer) vier sessies uitgewerkt worden in de periode juni (van het jaar voorafgaand aan het eigenlijke werkvakantiejaar) – mei van het jaar dat de werkvakantie plaatsvindt,:

1. Sessie 1

  • 4 uur
  • Facilitator – onder verantwoordelijkheid van BZ/DD/DJW
  • Onderwerpen:
    • Wereldvisie (zie 1.1)
    • Cultuurverschillen (zie (I.1.2)
    • extra nadruk op Geefgedrag (zie a. I.1.2.f en I.6.c))

2. Sessie 2

  • 2 á 3 uur
  • Facilitator - onder verantwoordelijkheid van DJW/DD/BZ
  • Onderwerpen a.
  • Bouwen vanuit het oogpunt van kerk, zending en ontwikkelingssamenwerking zie 1.4 &5

3. Sessie 3

  • 2 á 3 uur
  • Facilitator – onder verantwoordelijkheid van DJW
  • Onderwerpen a.
    • overloop van sessie 2
    • Gedragscode en ethische aspecten (zie 1.6)
    • uitleg gedragscode en tekening daarvan

4. Sessie 4

  • 4 uur
  • Facilitator – onder verantwoordelijkheid van DJW
  • Onderwerpen:
    • Groepsprocessen
    • Rollenspellen

Sessie 1 zal een iets meer theoretische invulling hebben en sessie 2 en 3 zullen zoveel mogelijk gebruik maken van praktische opdrachten en groepsdiscussies; deze kunnen gecombineerd kunnen worden met andere teamactiviteiten.

Met dit plan beogen we de doelen die voor een werkvakantie gesteld zijn haalbaar te maken. Daarnaast is praktische voorbereiding nodig, die ook verwerkt moet worden in de andere sessies die de jongeren zullen hebben. Suggesties voor elementen hiervoor:

  • Verzekeringen en inentingen
  • Noodprotocol (hoe te gedragen bij een overval, medische calamiteiten, gebruik van ORS (wordt gebruikt bij diarree om het verlies aan vocht, suikers en zouten aan te vullen), wat te doen bij overlijden, )
  • Wat en hoeveel mee te nemen aan kleding en andere spullen;
  • Sponsoractiviteiten

Tip: laat jongeren ook in de voorbereiding actief meedoen. Laat ze in groepjes verantwoordelijk zijn voor onderdelen van de verschillenden fasen, bv een sponsorcommissie die activiteiten organiseert, een communicatiecommissie die zorgt voor de communicatie naar de gemeente voor/tijdens en na de reis, toerustingssommissie voor de Bijbelstudie tijdens de reis. enz.

1.3 Materiaal en kosten

  • Het boekje ‘Short Term’ is zeer inzicht gevend en behulpzaam om elke deelnemer ter beschikking te staan. Voor iedere sessie zullen specifieke hoofdstukken hieruit behandeld worden en zal gevraagd worden deze te lezen;
  • Het boekje ‘Eerste hulp bij ontwikkelingshulp’ biedt ook goed materiaal om bij de voorbereiding uit te
  • Van de boekjes is het goed een exemplaar aan te schaffen (eventueel voor iedere deelnemer);
  • Kopieën van specifieke artikeltjes en/of werkmateriaal voor gebruik tijdens de sessies worden door de facilitatoren bij DJW gedeclareerd;
  • Kosten sprekers: mogelijk reiskostenvergoeding voor facilitatoren van buiten DJW worden door de groep gedragen (of hun gemeente);
  • Kosten koffie, thee, fris: voor de werkvakantiegroep
  • Bij de verschillende sessies is een laptop beamer onontbeerlijk

Fase 2. De reis

Doel: Ervoor zorgen dat de gestelde doelen van de werkvakantie ook worden behaald op een goede manier.

2.1 Geloven

Suggestie: Al voor de reis moet er een plan gemaakt worden van Bijbelstudies en andere momenten en manieren om aan het doel van geloofsopbouw te werken tijdens de reis. Dat moet niet een zaak van het laatste moment zijn. Dan is het risico te groot dat dit doel onvoldoende behaald wordt.

Een goed idee is om enkele keren een Bijbelstudie te organiseren samen met jongeren van de lokale gemeente, een keer intercultureel te lezen (de jongeren van daar laten vertellen hoe zijn een Bijbelgedeelte – bijv. de gelijkenis van de barmhartige Samaritaan – lezen en begrijpen (of andersom) en een keer een ‘preekbespreking’ met de lokale predikant. Dit moet wel voor de reis worden voorbereid. 

2.2 Leren

Suggestie: zelfde als boven. Leren gebeurt automatisch door ervaringen, maar om deze ervaringen echt tot leren te laten leiden, zijn momenten van reflectie nodig en is het nodig om bewust leermomenten te creëren.

Mogelijke ideeën:

  • Bewust samenwerken onder leiding van lokale Hierbij is dan van belang dat jongeren voldoende respect tonen ook als gewoonten anders zijn. Van belang is ook om te reflecteren op ergernissen die hierin optreden. Van te voren kan verondersteld worden dat bepaalde veelvoorkomende stereotypen geuit zullen worden (mensen zijn lui, werken niet netjes, wij doen het beter, etc.). Daarop moet geanticipeerd worden, zodat jongeren niet met eenzijdige beeldvorming terug naar Nederland komen.
  • De jongeren verblijven twee aan twee in een gezin en zijn daar betrokken bij een aantal dagelijkse bezigheden van het gezin, zoals eten koken, land bewerken d. Dit moet goed voorbereid worden met de jongeren en met de gezinnen.
  • Het is ook verrijkend om bezoeken te brengen bij diverse lokale beroepen: kleine boer (liefst poosje meehelpen met landbewerking met handgereedschap om te ervaren dat mensen niet ‘lui’ zijn), dorpstimmerman, dorpsfietsenmaker, Ook dit vergt goede voorbereiding.
  • Geplande gesprekken met jongeren of jongvolwassenen uit de lokale gemeenschap, één op één of in tweetallen: voorbereiden van dit gesprek door beide kanten een aantal vragen te laten bedenken die men wil
  • Een halve middag een vrouw uitnodigen of bezoeken en alle mogelijke soorten voedsel en gewassen laten zien en uitleggen hoe die gegeten Dit zou een vrouw moeten zijn die niet voor het eerst iets uit moet leggen.
  • ’s avonds (of om de andere avond) tijd creëren voor reflectie op leerpunten: wat heb je vandaag geleerd, wat viel je op, wat vond je lastig, wat vind je vreemd hier, zie je dingen waar we in NL van zouden kunnen leren? Dit soort sessies moeten dan goed begeleid worden, en bij voorkeur maken jongeren
  • Het is van belang om gesprekken over die dingen waartegen de jongeren aanlopen in kleine ‘veilige’ groepjes te doen onder leiding van iemand van de leiding om zo eventueel sturing te geven aan de groep in het gezamenlijk zoeken naar oplossingen (bijv. als iemand buiten de groep valt).

2.3 Bouwen

Wat worden de precieze activiteiten?

Wat zou er klaar moeten zijn aan het einde van de reis?

Inclusief een ruwe planning per dag, die voldoende ruimte laat voor de andere doelen van de werkvakantie; ook voor aanpassingen aan het lokale werktempo en de ‘lokale’ wil om de gestelde doelen perse te halen.

Voor al deze elementen moeten ook de rollen en verantwoordelijkheden duidelijk zijn. Wie doet wat, wie bereidt wat voor, etc. Wie is er verantwoordelijk dat de doelen van de werkvakantie worden behaald?

Optie: laat de jongeren een klein aantekeningenboekje meenemen om e.e.a. vast te kunnen leggen. Dit helpt ook bij verwerking. Idee zou kunnen zijn om een logboekje van World Servants hiervoor aan te schaffen of zelf iets te ontwerpen.

Fase 3. Nazorg en debriefing

Doel: Ervoor zorgen dat

  • de doelen van de werkvakantie beklijven;
  • dat het geleerde en ervarene op een goede manier wordt verwerkt na terugkomst;
  • dat eventuele negatieve aspecten op een goede manier worden verwerkt;
  • dat er een goede terugkoppeling naar de eigen gemeente tot stand komt over de ervaringen van de jongeren;
  • dat er in de gemeente ook iets wordt gedaan met die ervaringen

Suggesties: een groepsgesprek onder leiding deels met leiding, deels leiding en jongeren apart. Hierbij kan worden doorgepraat over wat goed ging, wat beter kon en waarom.

Daarnaast alle jongeren aanbieden om een keer één op één of in tweetallen een gesprek te hebben, b.v. met de jeugdouderling. Dit om te proberen de omgekeerde cultuurschok wat op te vangen.

Fase III moet zoveel als mogelijk uitgevoerd worden door de leiding van de jeugd, eventueel i.s.m. een lid van DJW

Fase 4. Evaluatie

Doel: de geleerde lessen vasthouden voor een eventuele volgende keer.

Suggestie: een bijeenkomst met werkvakantiecommissie, diaconie en opstellers van het voorbereidingstraject, om aan de hand van de voorliggende drie fasen te kijken waar dingen verbeterd kunnen worden.

Fase IV moet zoveel als mogelijk uitgevoerd worden door de leiding van de jeugd, eventueel i.s.m. een lid van DJW